[PORADNIK] Arduino IDE

Post Reply
cino111
Posts: 707
Joined: Mon May 07, 2018 8:00 pm

Tue Jun 19, 2018 9:42 pm

Witam.
Poszukując informacji na temat programowania modułów poprzez Arduino IDE (tylko tu są jakieś przykłady, a od podstaw nie napisze programu) przeczesałem chyba całe forum i straciłem ładnych kilka tygodni. Niestety za dużo informacji nie znalazłem. Gotowe softy *.bin są super, lecz przy większym projekcie zawsze czegoś brakuje. Obsługują tylko 2 przekaźniki, albo tylko jeden termometr itd. Coś bardziej rozbudowanego można zrobić na Arduino Mega i NodeMcu, więc żeby zaoszczędzić czas początkującym opisze co już udało mi się osiągnąć i co jeszcze chciałbym zrobić, a może ktoś, jeszcze dopisze parę fajnych funkcjonalności.
Proponuję wrzucać w tym temacie gotowe programy, lub części kodu z wyjaśnieniem, gdyż podpowiedzi na forum typu sprawdź przez putty, lub musisz to czy tamto nic początkującym, którzy nie są programistami nie mówi. Tak naprawdę jest kilka wariantów z których można złożyć program mając podstawową wiedzę nabytą np. z kursu na forbocie https://forbot.pl/blog/kurs-arduino-pod ... rsu-id5290
ja naliczyłem 5:
1.Przekaźnik
2. Rolety
3. diody LED RGBW + Dimmer
4. sensor otwarcia bramy/drzwi
5. czujnik temperatury/wilgotności - DS18B20, DHT22, DHT11, AM2302

Zaczynamy przygodę:
1. pobieramy program Arduino IDE np z https://www.arduino.cc/en/Main/Software?
2. pobieramy bibliotekę ArduinoSuplaDevice z https://www.supla.org/download/ArduinoSuplaDevice.zip
3. zaczytujem bibliotekę w Arduino wchodząc w Szkic->Dołącz bibliotekę->Dodaj biblioteke .ZIP
4. instalujemy dodatkowo potrzebne biblioteki takie jak OneWire, czy DallasTemperature potrzebne do obsługi czujnika temperatury DS18B20, czy DHT sensor library do czujnika DHT11/DHT22 poprzez Szkic->Dołącz bibliotekę->Zarządzaj bibliotekami
5. Jeżeli chcecie programować NodeMCU to wchodzimy w menu Plik -> Preferencje i w zakładce ustawienia w polu Dodatkowe adresy URL do menedzera płytek: wpisujemy https://arduino.esp8266.com/stable/pack ... index.json
6. W menu Narzędzia wybieramy Plytka-> Menedzer płytek i instalujemy "esp8266 by ESP8266 Community" (stabilna wersja to 2.3.0. Na wyższych zawsze miałem jakieś błedy).
7. Wchodzimy jeszcze raz w Narzędzia -> Płytka i zaznaczamy np. Arduino/Genuino Mega or Mega 2560 lub NodeMCU 1.0 Pozostałe parametry powinny same się ustawić
8. warto mieć pod ręką mapę PINów – w zał

Jesteśmy gotowi na pisanie programu.
Na początek można wejść w menu Plik->Przykłady->NIEZGODNY->SuplaDevice i wybieramy jeden z gotowców. Najwygodniej jest właśnie zmodyfikować gotowy przykład. Poniżej mój program. 4 przekaźniki, których działanie ustawiamy w cloudzie np. Relay1 otwiera bramę wjazdową, Relay2 załącza światło na 10 min na posesji, Relay3 załącza światło na noc na ogrodzie, Relay4 w harmonogramie uruchamia pompkę w basenie. Dodatkowo termometr DS18B20 do wizualizacji temperatury na dworze. Za kilka dni dodam więcej termometrów i będę chciał zrobić to na jednym PINie z podaniem adresu każdego czujnika, żeby nie zamieniały mi się nazwami (czujnik w basenie jako temperatura na dworze i odwrotnie) ale możne podam to na końcu posta

Poniżej program na NodeMcu - ma więcej bibliotek. Do gotowego przykładu dodałem
#include <OneWire.h>
oraz
#include <DallasTemperature.h>
do obsługi termometru DS18B20
dodałem też zmienną int button1, żeby można było np otwierać bramę, czy zapalać światło z przycisku
Reszta opisu w samym kodzie.

Code: Select all

/**
 * Supla.org NodeMCU WiFi minimal example
 * Author: Programistyk - Kamil Kaminski <kamil@programistyk.pl>
 * 
 * This example shows how to configure SuplaDevice for building for NodeMCU within Arduino IDE
 */


#include <srpc.h>
#include <log.h>
#include <eh.h>
#include <proto.h>
#include <IEEE754tools.h>
// We define our own ethernet layer
#define SUPLADEVICE_CPP
#include <SuplaDevice.h>
#include <lck.h>

#include <WiFiClient.h>
#include <ESP8266WiFiType.h>
#include <ESP8266WiFi.h>
#include <ESP8266WiFiScan.h>
#include <ESP8266WiFiMulti.h>
#include <WiFiServer.h>
#include <ESP8266WiFiGeneric.h>
#include <WiFiClientSecure.h>
#include <ESP8266WiFiAP.h>
#include <ESP8266WiFiSTA.h>
#include <WiFiUdp.h>

#include <OneWire.h>
#include <DallasTemperature.h>
int button1 = 0; //wartosc początkowa dla przycisku 1

WiFiClient client;

OneWire oneWire(4); //  (D2) - Pin number definiujemyna którym pinie będzie podłączony czujnik DS18B20
DallasTemperature sensors(&oneWire);


// Setup Supla connection
const char* ssid     = "xxxxxxx";
const char* password = "xxxxxxx";



// DS18B20 Sensor read implementation
double get_temperature(int channelNumber, double last_val) { //ta część kodu odpowiada za odczyt temperatury

    double t = -275;
    
    if ( sensors.getDeviceCount() > 0 )
      {
         sensors.requestTemperatures();
         t = sensors.getTempCByIndex(0);
      };

    return t;  
}




void setup() {
  Serial.begin(115200);

  pinMode (16, INPUT_PULLUP); //ustawiamy Pin 16 (D0) na przycisk
   // Init DS18B20 library 
  sensors.begin();
  
    // Set temperature callback
  SuplaDevice.setTemperatureCallback(&get_temperature);
  
  delay(10);

  // Replace the falowing GUID
  char GUID[SUPLA_GUID_SIZE] = {0x26,0x5B,0xB5,0xA3,0x2F,0x}; 
  // pobieramy identyfikator urządzenia ze strony https://www.supla.org/arduino/get-guid i wprowadzamy wiersz wyżej

  // Ethernet MAC address
  uint8_t mac[6] = {0x00, 0x05, 0x04, 0x03, 0x02, 0x01}; // adres mac wpisujemy dowolny

  /*
   * Having your device already registered at cloud.supla.org,
   * you want to change CHANNEL sequence or remove any of them,
   * then you must also remove the device itself from cloud.supla.org.
   * Otherwise you will get "Channel conflict!" error.
   */
    
  // CHANNEL0 - RELAY
  SuplaDevice.addRelay(D5, true);           //definiujemy co chcemy widzieć pod danym kanałem. Tu mamy przekaźnik. true oznacza, ze 
  									//aktywujemy go masą. D5 to GPIO14. mozna wpisywać naprzemiennie

  // CHANNEL1 - RELAY
  SuplaDevice.addRelay(D6, true);            

   // CHANNEL2 - RELAY
  SuplaDevice.addRelay(D7, true);  

   // CHANNEL3 - RELAY
  SuplaDevice.addRelay(D8, true);  

 // CHANNEL4 - Thermometer DS18B20
  SuplaDevice.addDS18B20Thermometer();  //kanał 4 to temomemetr

  
  // CHANNEL - Opening sensor (Normal Open)
  //SuplaDevice.addSensorNO(A0); // A0 - sensor otwarcia drzwi. na razie go nie używam. podłączamy go przez rezystor 10k  
                               // jezeli nie wiesz o czym mowa to zajrzyj tu https://forbot.pl/blog/microswitche-proste-czujniki-przeszkod-id1870


  // CHANNEL5 - Opening sensor (Normal Open)
  //SuplaDevice.addSensorNO(A1); // A1 - Pin number where the sensor is connected




  // CHANNEL6 - DHT22 Sensor // pozostałe możliwe czujniki do wykorzystania 
  // SuplaDevice.addDHT11();
  // SuplaDevice.addAM2302();
  // SuplaDevice.addDHT22();

  SuplaDevice.begin(GUID,              // Global Unique Identifier 
                    mac,               // Ethernet MAC address
                    "svrxxxxx",  // SUPLA server address   // w miejsca xxxx wprowadzamy dane z clouda
                    xxxx,                 // Location ID 
                    "xxxx");               // Location Password

}

void loop() {
  SuplaDevice.iterate();


// ponizej kod umozliwiający włączać i wyłączać przekaźnik 1 z dodatkowego fizycznego przycisku dzwonkowego. W moim przypadku 
// otwieranie/zamykanie bramy

  TSD_SuplaChannelNewValue przycisk1; //ustaw nazwe dla przycisku
  przycisk1.SenderID = 0; // Powiadom clouda, że załączasz recznie. W przypadku siłowników ma być 0
  przycisk1.ChannelNumber = 1; // nr kanału przekaźnika
  przycisk1.DurationMS = 0; //czas wlaczenia

button1 = digitalRead(16); 
if(digitalRead(16)==LOW){ // tu dodajemy jeszcze raz zeby nie pstrykalo samo czyli przerwa i ponowne zapytanie
  delay(100);
if(digitalRead(16)==LOW){   //sprawdzam 2 razy stan na PINie 16 w odstępach 100ms . bez tego było dużo zakłuceń
przycisk1.value[0] = !przycisk1.value[0]; 
SuplaDevice.channelSetValue(&przycisk1);
while(digitalRead(16)==LOW);
delay(20);
}
  
}}

// Supla.org ethernet layer
    int supla_arduino_tcp_read(void *buf, int count) {
        _supla_int_t size = client.available();
       
        if ( size > 0 ) {
            if ( size > count ) size = count;
            return client.read((uint8_t *)buf, size);
        };
    
        return -1;
    };
    
    int supla_arduino_tcp_write(void *buf, int count) {
        return client.write((const uint8_t *)buf, count);
    };
    
    bool supla_arduino_svr_connect(const char *server, int port) {
          return client.connect(server, 2015);
    }
    
    bool supla_arduino_svr_connected(void) {
          return client.connected();
    }
    
    void supla_arduino_svr_disconnect(void) {
         client.stop();
    }
    
    void supla_arduino_eth_setup(uint8_t mac[6], IPAddress *ip) {

       // Serial.println("WiFi init");
        WiFi.begin(ssid, password);

        while (WiFi.status() != WL_CONNECTED) {
            delay(500);
        //    Serial.print(".");
        }

        //Serial.print("\nlocalIP: ");
        //Serial.println(WiFi.localIP());
        //Serial.print("subnetMask: ");
        //Serial.println(WiFi.subnetMask());
        //Serial.print("gatewayIP: ");
        //Serial.println(WiFi.gatewayIP());
    }

SuplaDeviceCallbacks supla_arduino_get_callbacks(void) {
          SuplaDeviceCallbacks cb;
          
          cb.tcp_read = &supla_arduino_tcp_read;
          cb.tcp_write = &supla_arduino_tcp_write;
          cb.eth_setup = &supla_arduino_eth_setup;
          cb.svr_connected = &supla_arduino_svr_connected;
          cb.svr_connect = &supla_arduino_svr_connect;
          cb.svr_disconnect = &supla_arduino_svr_disconnect;
          cb.get_temperature = NULL; //&get_temperature;
          cb.get_temperature_and_humidity = NULL;
          cb.get_rgbw_value = NULL;
          cb.set_rgbw_value = NULL;
          
          return cb;
}

to co jeszcze będę chciał dodać to:
1. kilka termometrów na jednym pinie wg adresu odczytanego z czujnika - chyba wiem jak to zrobić ;)
2. ściemniacz/Dimmer do białych diod - na razie nie wiem czy jest coś takiego, czy muszę jednak wkleić kod z RGBW i wykorzystać tylko W


Zapraszam do dodawania swoich programów.
W miarę rozwoju kodu będę edytował post lub dopisywał kolejne części, ewentualnie całe programy.
Attachments
NodeMCU__v1.0_pinout.jpg
NodeMCU__v1.0_pinout.jpg (111.57 KiB) Viewed 19646 times
ArduinoMega_PIN.png
ArduinoMega_PIN.png (531.57 KiB) Viewed 19646 times
Last edited by cino111 on Wed May 15, 2019 11:39 am, edited 1 time in total.
miko1282
Posts: 383
Joined: Wed Dec 06, 2017 10:15 pm
Location: Brodnica

Thu Jun 28, 2018 5:55 am

Świetny poradnik, i jak udało się coś z tymi termometrami zrobić ? :D
cino111
Posts: 707
Joined: Mon May 07, 2018 8:00 pm

Thu Jun 28, 2018 6:09 am

miko1282 wrote:
Thu Jun 28, 2018 5:55 am
Świetny poradnik, i jak udało się coś z tymi termometrami zrobić ? :D
Nie mam na razie kiedy do tego usiąść, ale jak znalazł się ktoś zainteresowany :P to postaram się w weekend to ogarnąć.
Swoją drogą jeżeli masz wolne PINy to możesz każdy termometr podłączyć osobno bez kombinowania.
User avatar
pzygmunt
Posts: 7038
Joined: Tue Jan 19, 2016 9:26 am
Location: Paczków
Contact:

Thu Jun 28, 2018 8:29 am

cino111 wrote:
Thu Jun 28, 2018 6:09 am
miko1282 wrote:
Thu Jun 28, 2018 5:55 am
Świetny poradnik, i jak udało się coś z tymi termometrami zrobić ? :D
Nie mam na razie kiedy do tego usiąść, ale jak znalazł się ktoś zainteresowany :P to postaram się w weekend to ogarnąć.
Swoją drogą jeżeli masz wolne PINy to możesz każdy termometr podłączyć osobno bez kombinowania.
Termometry podłączasz wszystkie pod ten sam PIN.
Różnica w kodzie to tylko wybór odpowiedniego urządzenia przy odczycie.
User avatar
Duch__
Posts: 506
Joined: Wed Aug 24, 2016 7:26 pm
Location: Opole

Thu Jun 28, 2018 11:03 am

pzygmunt wrote:
Thu Jun 28, 2018 8:29 am
Termometry podłączasz wszystkie pod ten sam PIN.
Różnica w kodzie to tylko wybór odpowiedniego urządzenia przy odczycie.
Precyzyjniej mówiąc odczyt dokonujesz na podstawie numeru ID czujnika DS18b20.
Aktualnie na budowie: 8x SRW-01, 1x ROW-02, SUPLA BUTTON V2.0, 16 x DS na ESP (GUI), Sonoff S20 jak kontroler CWU, Ping IP Socket.

Przydatne linki:
viewtopic.php?f=9&t=4160
search.php?keywords=
User avatar
shimano73
Posts: 933
Joined: Sun Feb 28, 2016 12:27 pm
Location: Orzesze

Fri Jun 29, 2018 7:06 am

Witajcie
Przedstawiam sposób odczytu dwóch czujników DS18b20 na jednym gpio :

Code: Select all



// Setup a oneWire instance
OneWire oneWire(24); //  - Pin number

// Pass oneWire reference to Dallas Temperature
DallasTemperature sensors(&oneWire);

// DS18B20 Sensor read implementation
double get_temperature(int channelNumber, double last_val) {

  double t = -275;
  if ( sensors.getDeviceCount() > 0 )
  {
    sensors.requestTemperatures();

    switch (channelNumber)
    {
      case 0:

        t = sensors.getTempCByIndex(0);
        break;
        
      case 1:

        t = sensors.getTempCByIndex(1);
        break;

    };
  };  
  return t;

}
W elektronice jak nie wiadomo o co chodzi to zwykle chodzi o zasilanie
User avatar
shimano73
Posts: 933
Joined: Sun Feb 28, 2016 12:27 pm
Location: Orzesze

Fri Jun 29, 2018 7:18 am

Tym razem odczyt dwóch czujników dht na różnych pinach z projektu na esp

Code: Select all

#define DHT_in_PIN 5
#define DHT_out_PIN 2

#define DHTTYPE DHT22
 
// Setup a DHT instance
DHT dht_in(DHT_in_PIN, DHTTYPE);
DHT dht_out(DHT_out_PIN, DHTTYPE);

void get_temperature_and_humidity(int channelNumber, double *temp, double *humidity) {
  switch(channelNumber) {
   case 0: {
    *temp = dht_in.readTemperature();
    *humidity = dht_in.readHumidity();
    Serial.print("Temp wew : ");
    Serial.print(*temp);
   
    Serial.print("   Wilgotność wew : ");
    Serial.println(*humidity);

    if ( isnan(*temp) || isnan(*humidity) ) {
      *temp = -275;
      *humidity = -1;
        }
    break;    
    } //end case 1
   case 1: {     
    *temp = dht_out.readTemperature();
    *humidity = dht_out.readHumidity();
    Serial.print("Temp zew : ");
    Serial.print(*temp);
   
    Serial.print("   Wilgotność zew : ");
    Serial.println(*humidity);
    Serial.println("*******************");

    if ( isnan(*temp) || isnan(*humidity) ) {
      *temp = -275;
      *humidity = -1;
      
    }
    break;
   } //end case 2
  } //switch
} //void


W elektronice jak nie wiadomo o co chodzi to zwykle chodzi o zasilanie
User avatar
slawek
Posts: 2216
Joined: Mon Mar 14, 2016 11:48 pm
Location: Biała Podlaska

Fri Jun 29, 2018 1:22 pm

Jeszcze konfigurator wifi i przesiadam się na Arduino IDE :)
Gdy wszystkie możliwe sposoby zawiodą - pozostaje przeczytać instrukcję...
cino111
Posts: 707
Joined: Mon May 07, 2018 8:00 pm

Sun Jul 01, 2018 8:50 pm

Ok. Obiecałem, że w weekend ogarnę czujniki temperatury DS18B20, więc zaczynamy.
W pierwszej kolejności musimy odczytać adresy czujników, żeby odczyty na apce pokazywały się do odpowiedniego kanału. Bez tego temperatura na dworze może się pokazywać przy kanale temperatura wewnętrzna i odwrotnie.
Do odczytania czujnika wykorzystamy gotowy program: Plik -> Przykłady -> OneWire -> DS18x20
W programie przy OneWire ds(10); wprowadzamy GPIO pod który mamy podpięty termometr. Po załadowaniu programu i uruchomieniu portu szeregowego pokazuje nam się adres.
Ja mam np. takie:
Device 0 Address: 28FFBC0AC21701FD
Device 0 Address: 28FF08BFC1170159
Device 0 Address: 28FF3299C11702FB
Device 0 Address: 28FFEA16C21701DE
Odczytany adres wpisujemy w postaci { 0x28, 0xFF, 0xBC, 0xA, 0xC2, 0x17, 0x1, 0xFD };
No to piszemy program:

Code: Select all

/*
Copyright (C) AC SOFTWARE SP. Z O.O.

This program is free software; you can redistribute it and/or
modify it under the terms of the GNU General Public License
as published by the Free Software Foundation; either version 2
of the License, or (at your option) any later version.
This program is distributed in the hope that it will be useful,
but WITHOUT ANY WARRANTY; without even the implied warranty of
MERCHANTABILITY or FITNESS FOR A PARTICULAR PURPOSE.  See the
GNU General Public License for more details.
You should have received a copy of the GNU General Public License
along with this program; if not, write to the Free Software
Foundation, Inc., 59 Temple Place - Suite 330, Boston, MA  02111-1307, USA.
*/

#include <SPI.h>
#include <Ethernet.h>
#include <OneWire.h>
#include <DallasTemperature.h>
#include <SuplaDevice.h>

/*
 * This example requires Dallas Temperature Control library installed. 
 * https://github.com/milesburton/Arduino-Temperature-Control-Library
 */

 
// Setup a oneWire instance
OneWire oneWire(24); // 24 - Pin number

// Pass oneWire reference to Dallas Temperature
DallasTemperature sensors(&oneWire);

DeviceAddress piec = { 0x28, 0xFF, 0xBC, 0xA, 0xC2, 0x17, 0x1, 0xFD };       // odczytany adres 28FFBC0AC21701FD  
DeviceAddress bojler = { 0x28, 0xFF, 0x8, 0xBF, 0xC1, 0x17, 0x1, 0x59 };     //Odczytany adres 28FF08BFC1170159 
DeviceAddress temp_wew = { 0x28, 0xFF, 0x32, 0x99, 0xC1, 0x17, 0x2, 0xFB };   // odczytany adres 28FF3299C11702FB
DeviceAddress tempNaDworze = { 0x28, 0xFF, 0xEA, 0x16, 0xC2, 0x17, 0x1, 0xDE };    // odczytany adres 28FFEA16C21701DE


// DS18B20 Sensor read implementation
double get_temperature(int channelNumber, double last_val) {

    double t = -275;
    
    if ( sensors.getDeviceCount() > 0 )
      {
         sensors.requestTemperatures();
         switch(channelNumber)

          {
            case 0:
                   
                    t = sensors.getTempC(piec);
                    break;
            case 1:
                    t = sensors.getTempC(bojler);
                    break;
            case 2:
                    t = sensors.getTempC(temp_wew);
                    break;
            case 3:
                    t = sensors.getTempC(tempNaDworze);
                    break;
              
          
             };
      };

    return t;  



}


void setup() {

  Serial.begin(9600);

  // Init DS18B20 library 
  sensors.begin();

  
  
  // Set temperature callback
  SuplaDevice.setTemperatureCallback(&get_temperature);
 
  // Replace the falowing GUID
  char GUID[SUPLA_GUID_SIZE] = {0x2F,0xF9,0xF2,0x22,};
  // with GUID that you can retrieve from https://www.supla.org/arduino/get-guid


  // Ethernet MAC address
  uint8_t mac[6] = {0x00, 0x01, 0x02, 0x04, 0x03, 0x05};

  /*
   * Having your device already registered at cloud.supla.org,
   * you want to change CHANNEL sequence or remove any of them,
   * then you must also remove the device itself from cloud.supla.org.
   * Otherwise you will get "Channel conflict!" error.
   */
    
  
  // CHANNEL0 - Thermometer DS18B20
  SuplaDevice.addDS18B20Thermometer();

  // CHANNEL1 - Thermometer DS18B20
  SuplaDevice.addDS18B20Thermometer();

  // CHANNEL2 - Thermometer DS18B20
  SuplaDevice.addDS18B20Thermometer();

  // CHANNEL3 - Thermometer DS18B20
  SuplaDevice.addDS18B20Thermometer();
  
  
  
  // CHANNEL4 - RELAY
  SuplaDevice.addRelay(44, true);           // 44 - Pin number where the relay is connected      
                                      // Call SuplaDevice.addRelay(44, true) with an extra "true" parameter 
                                      // to enable "port value inversion"
                                      // where HIGH == LOW, and LOW == HIGH   

  // CHANNEL5 - RELAY
  SuplaDevice.addRelay(45, true);           // 45 - Pin number where the relay is connected   

  // CHANNEL6 - RELAY 
  SuplaDevice.addRelay(46, true);           // 46 - Pin number where the relay is connected  

  // CHANNEL7 - Opening sensor (Normal Open)
  SuplaDevice.addSensorNO(A0); // A0 - Pin number where the sensor is connected
                               // Call SuplaDevice.addSensorNO(A0, true) with an extra "true" parameter
                               // to enable the internal pull-up resistor


  // CHANNEL8 - Opening sensor (Normal Open)
  SuplaDevice.addSensorNO(A1); // A1 - Pin number where the sensor is connected


  


  /*
   * SuplaDevice Initialization.
   * Server address, LocationID and LocationPassword are available at https://cloud.supla.org 
   * If you do not have an account, you can create it at https://cloud.supla.org/account/create
   * SUPLA and SUPLA CLOUD are free of charge
   * 
   */

  SuplaDevice.begin(GUID,              // Global Unique Identifier 
                    mac,               // Ethernet MAC address
                    "svr.supla.org",  // SUPLA server address
                    xxxx,                 // Location ID 
                    "xxxx ");               // Location Password
    
}

void loop() {
  SuplaDevice.iterate();
  

}



Program się kompiluje i powinien działać. Można testować, ja na razie nie mam kiedy.
Last edited by cino111 on Mon Jul 02, 2018 12:16 pm, edited 1 time in total.
User avatar
slawek
Posts: 2216
Joined: Mon Mar 14, 2016 11:48 pm
Location: Biała Podlaska

Sun Jul 01, 2018 9:30 pm

Wyrzuć dane swego serwera... zrobiłem to za ciebie... RODO ;)
Gdy wszystkie możliwe sposoby zawiodą - pozostaje przeczytać instrukcję...
Post Reply